de weg die paus Franciscus ons wijst


 

Pater Chevalier ontdekte in het negentiende-eeuwse Frankrijk, dat God een liefdevolle God was, een God die voor de mensen als een vader wil zijn. Dat was misschien geen nieuwe ontdekking, maar dat beeld van God was ondergesneeuwd onder godsbeelden die God zagen als een almachtige koning op zijn hemelse troon. Pater Chevalier gaf de devotie tot het Heilig Hart een nieuwe inhoud, hij plaatste de goddelijke liefde in het centrum van het kerk-zijn, maar maakte er ook een missionaire opdracht van. Als God liefde is dan zijn wij geroepen om zijn liefde in woord en daad te verkondigen.

 

In de jaren na het tweede Vaticaans Concilie is de Heilig Hart devotie, bijna geruisloos verdwenen. Het beeld van Jezus met het hart op de borst, past niet meer bij de manier waarop velen hun geloof beleven. De aandacht voor het Heilig Hart verdween, de aandacht voor Jezus groeide alleen maar. Kijk maar, hoeveel boeken vanaf de zestiger jaren over Jezus en over zelf (leren) lezen in de Bijbel verschenen. Aan het einde van dit artikel staan enkele belangrijke titels vermeld.

 

Dat blijkt trouwens ook (maar dit even terzijde), uit de Conciliedocumenten. De term “Heilig Hart” komt daarin niet meer voor, maar 114 maal wordt gesproken over het (menselijk) hart.
Ook in de jaren daarna wordt in verschillende pauselijke documenten gesproken over het hart. Bij wijze van voorbeeld geef ik een gedeelte uit een boodschap van paus Johannes Paulus II tot de Franse jeugd, uit 1980:
“Je bent waard wat je hart waard is … Wat de mensen er ook mee doen, het hart – symbool van vriendschap en liefde – heeft ook zijn normen, zijn ethiek. Plaats inruimen voor het hart in de harmonische ontwikkeling van je persoon heeft niets te maken met flauwheid of sentimentaliteit. Het hart doet je openstaan voor anderen; het is het vermogen anderen aan te voelen en te begrijpen. Dit diep meevoelen met anderen maakt je kwetsbaar en om die reden willen sommigen er niets van weten, en ze verharden hun hart” (Geciteerd in Jan Bovenmars, Bijbelse Spiritualiteit van het hart, blz. 168).

 

De voorganger van de huidige paus, Benedictus XVI, schreef een encycliek (pauselijk rondschrijven) onder de titel Deus Caritas est, God is Liefde. Je zou dit schrijven een poging kunnen noemen om de traditionele Heilig Hartdevotie op een nieuwe manier te verwoorden. Liefde en gerechtigheid worden hier omschreven als het fundament van de kerk.

 

Ook de huidige paus, Franciscus, spreekt eigenlijk voortdurend over de goddelijke liefde, die de kracht zou moeten zijn van waaruit wij leven, van waaruit de met onze medemensen omgaan en de wereld opbouwen.
Zr. Marisa Aquino zei het in juli 2017, tijdens een internationaal congres van de lekenbeweging van de Chevalierfamilie, zo: “De boodschap van paus Franciscus is in drie woorden gezegd: “God is liefde”. “Liefde is de energie in de kern van het heelal. De wereld werd geschapen uit liefde, liefde ondersteunt en verenigt de wereld. In dat onmetelijke hart van God, het hart dat klopt voor het heelal, zijn wij allen verenigd, zijn wij allen één.”

 

Zoals pater Chevalier meende dat de devotie tot het Heilig Hart een geneesmiddel was, dat de kwalen van zijn tijd kon genezen, zo gelooft ook de paus, dat het je laten raken door Gods liefde, door Gods hart, ons ertoe aanzet ons in te zetten voor onze medemens in nood en voor het behoud van de schepping. Dat laatste heeft paus Franciscus uitgewerkt in zijn encycliek “Laudato Si”.
In een preek in de Sint Pieter op 28 maart 2014, zegt paus Franciscus het zo:
“(God) onze Vader wacht altijd op ons; niet alleen laat hij de deur openstaan en wacht hij op ons, Hij is betrokken bij de verwachtingen van de kinderen.
God is niet alleen de oorsprong van de liefde, in Jezus Christus roept hij ons op zijn manier van liefhebben over te nemen: “Zoals ik jullie heb liefgehad, zo moeten jullie elkaar liefhebben” (Joh. 13,34). Als christenen deze liefde leven, worden zij betrouwbare leerlingen van Christus in de wereld. Liefde moet niet in zichzelf ingesloten zijn. Van nature is zij open, verspreid en vruchtbaar en ze verwekt steeds weer nieuwe liefde.”

 

Je zou kunnen zeggen, dat in de tijd van pater Chevalier het Heilig Hart, het symbool was dat mensen de weg naar Jezus wees. Jezus leren kennen doe je door het openen van je eigen hart, en zo open je jezelf voor je medemens en voor de noden van de wereld.
Paus Franciscus gebruikt het symbool van het Heilig Hart niet, maar hij wil direct mensen op het spoor van Jezus zetten, die ons leert hoe God liefde is en die mensen ertoe aanzet vanuit die liefde te leven, dus hun hart te openen.

 

Overigens zijn al die pauselijke teksten niet de gemakkelijkste literatuur, de taal is vaak wat abstract en ingewikkeld, maar uiteindelijk is de boodschap van de paus heel concreet: God leer je het beste kennen in de liefde, en dat is het meest zichtbaar geworden in het leven en in de boodschap van Jezus.
Zo worden wij uitgedaagd om ook de liefde tot een centrale waarde in ons leven te maken. Dat is de weg van het hart gaan.